સોનું-ચાંદીમાં તેજી, ક્રૂડમાં ઉછાળો; રૂપિયો દબાણમાં, સેન્સેક્સ-નિફ્ટી સાવધ!

સોનું-ચાંદીમાં તેજી, ક્રૂડમાં ઉછાળો; રૂપિયો દબાણમાં, સેન્સેક્સ-નિફ્ટી સાવધ!

MCXમાં ચાંદી રૂ.2.33 લાખને પાર, સોનું રૂ.1.52 લાખ ઉપર : ક્રૂડ ઓઈલ 85 ડોલરની નજીક પહોંચતાં શેરબજાર પર પણ પડછાયો

અગ્ર ગુજરાત, રાજકોટ

સપ્તાહના પ્રથમ દિવસે ભારતીય બજારોમાં સોના-ચાંદીથી લઈને ક્રૂડ ઓઈલ અને શેરબજાર સુધીના તમામ મોરચે ચહલપહલ જોવા મળી રહી છે. એક તરફ MCX પર સોના-ચાંદીમાં ખરીદીનો માહોલ છે, તો બીજી તરફ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉછાળો અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને લઈને ભૌગોલિક તણાવે ભારતીય શેરબજારને સાવચેત કરી દીધું છે. ડોલર સામે રૂપિયો પણ દબાણ હેઠળ રહેતાં આયાત ખર્ચ અને મોંઘવારી અંગે ચિંતા વધી છે.
MCXમાં ઓક્ટોબર એક્સપાયરીનું સોનું હાલમાં આશરે રૂ.1,52,065 પ્રતિ 10 ગ્રામ આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. સોનામાં આજે આશરે રૂ.45નો સુધારો નોંધાયો છે. દિવસ દરમિયાન સોનું રૂ.1,52,299 સુધી ઉપર ગયું હતું, જ્યારે શરૂઆતમાં રૂ.1,51,461 સુધી નીચે આવ્યું હતું. એટલે સોનામાં શરૂઆતથી જ વોલેટિલિટી જોવા મળી રહી છે.
ચાંદીમાં સોનાની સરખામણીએ વધુ જોરદાર તેજી જોવા મળી છે. MCX સપ્ટેમ્બર એક્સપાયરીની ચાંદી રૂ.2,33,751 પ્રતિ કિલો આસપાસ પહોંચી છે અને આજે રૂ.2,285 એટલે કે લગભગ 0.99 ટકાનો ઉછાળો નોંધાયો છે. શરૂઆતના વેપારમાં ચાંદી રૂ.2,34,185 સુધી પહોંચી હતી. આમ, ચાંદી હાલ સોના કરતાં વધુ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ કિંમતી ધાતુઓને સપોર્ટ મળી રહ્યો છે. સ્પોટ સોનું આશરે 4,340 ડોલર પ્રતિ ઔંસ અને ચાંદી 64 ડોલરની નજીક છે. અમેરિકામાં નબળા રોજગાર આંકડાઓ બાદ વ્યાજદરમાં તાત્કાલિક કડકાઈની શક્યતા ઘટતાં સોના-ચાંદીમાં રોકાણકારોની રુચિ વધી છે. ગયા સપ્તાહે સ્પોટ ગોલ્ડ લગભગ 7 ટકા અને સિલ્વર 10 ટકાથી વધુ વધ્યું હતું.
બીજી તરફ ક્રૂડ ઓઈલ બજારમાં તેજી ભારતીય અર્થતંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય બની છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ 84.41 ડોલર પ્રતિ બેરલ આસપાસ પહોંચી ગયું છે અને ત્રણ સતત સેશનથી તેમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ફરી ક્યારે ખુલશે તે અંગે અનિશ્ચિતતા તથા ગલ્ફ વિસ્તારમાં જહાજો પરના હુમલાના અહેવાલોથી ક્રૂડમાં જોખમ પ્રીમિયમ વધ્યું છે.
ક્રૂડ મોંઘું થવાનો સીધો પ્રભાવ ભારતના આયાત બિલ પર પડે છે. ભારત પોતાની ક્રૂડ જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે, તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ વધે ત્યારે ડોલરની માંગ વધે છે અને રૂપિયો દબાણમાં આવી શકે છે. આજે ડોલર સામે રૂપિયો આશરે રૂ.95.22ના સ્તરે દર્શાવવામાં આવી રહ્યો છે. ડોલર મજબૂત રહે અને ક્રૂડ ઊંચું રહે તો ભારતીય બજાર માટે બેવડો પડકાર સર્જાય છે.
આ તમામ પરિબળોની અસર શેરબજારમાં પણ જોવા મળી રહી છે. શરૂઆતમાં સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીએ મજબૂત રહેવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ ઊંચા ક્રૂડ ભાવ અને ભૌગોલિક અનિશ્ચિતતાના કારણે વેચવાલી જોવા મળી. શરૂઆતના વેપારમાં સેન્સેક્સ 78,479.79 અને નિફ્ટી 24,567.45 આસપાસ હતા. ત્યારબાદ સેન્સેક્સ 78,340.55 અને નિફ્ટી 24,524.95 સુધી સરક્યા હતા.
જોકે બજારમાં સંપૂર્ણ નકારાત્મક માહોલ નથી. IT શેરોમાં ખરીદીથી બજારને ટેકો મળ્યો છે. Infosys, Tech Mahindra અને Titan જેવા શેરોમાં મજબૂતી જોવા મળી છે. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ પણ અગાઉના શુક્રવારે રૂ.480.24 કરોડની ભારતીય ઇક્વિટીની ખરીદી કરી હતી, જે બજાર માટે સકારાત્મક સંકેત માનવામાં આવે છે.
એકંદરે જોવામાં આવે તો આજના બજારમાં સોનું-ચાંદી સુરક્ષિત રોકાણની માંગ દર્શાવે છે, ક્રૂડ વૈશ્વિક તણાવનું પ્રતિબિંબ બનીને વધી રહ્યું છે, રૂપિયો આયાતી મોંઘવારીના દબાણમાં છે અને શેરબજાર આ તમામ સંકેતોને તોળી રહ્યું છે. આગામી દિવસોમાં અમેરિકાના મોંઘવારીના આંકડા, ક્રૂડની દિશા, હોર્મુઝ મુદ્દે વિકાસ અને ડોલરની ચાલ બજાર માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે. હાલ ટ્રેડરો માટે તેજી કરતાં વોલેટિલિટી વધુ મહત્વની બની છે.

આજના MCXના ભાવ

સોનું : રૂ.1,52,065 / 10 ગ્રામ
સોનામાં ફેરફાર : +રૂ.45
ચાંદી : રૂ.2,33,751 / કિલો
ચાંદીમાં ફેરફાર : +રૂ.2,285 (+0.99%)
ચાંદી દિવસની ઊંચી સપાટી : રૂ.2,34,185

ક્રૂડ ઓઈલનો ધડાકો

બ્રેન્ટ ક્રૂડ : 84.41 ડોલર પ્રતિ બેરલ
ક્રૂડમાં 1 ટકાથી વધુનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ અંગેની અનિશ્ચિતતા અને ગલ્ફ વિસ્તારમાં ભૌગોલિક તણાવ ક્રૂડને સપોર્ટ આપી રહ્યા છે. ભારત માટે મોંઘું ક્રૂડ એટલે આયાત બિલ, રૂપિયા અને મોંઘવારી—ત્રણે મોરચે દબાણ.

ડોલર સામે રૂપિયો

1 ડોલર ≈ રૂ.95.22
ડોલરની મજબૂતી અને ક્રૂડના વધતા ભાવથી રૂપિયા પર દબાણ છે. જો ક્રૂડ વધુ ઊંચું જશે તો ભારતનું આયાત બિલ વધવાની સાથે રૂપિયાની ચાલ પર પણ અસર થઈ શકે છે.

સેન્સેક્સ-નિફ્ટીનો મૂડ

સેન્સેક્સ : 78,340.55 આસપાસ
નિફ્ટી : 24,524.95 આસપાસ
ઊંચા ક્રૂડના કારણે બજારમાં સાવચેતી
IT શેરોમાં ખરીદીથી ઘટાડો મર્યાદિત
FII ખરીદી બજાર માટે સકારાત્મક સંકેત

બજારનું ગણિત શું કહે છે?

સોનું ↑ + ચાંદી ↑ + ક્રૂડ ↑ + રૂપિયા પર દબાણ = શેરબજારમાં વોલેટિલિટી
સોના-ચાંદીમાં તેજી સલામત રોકાણ તરફ વળાંક બતાવે છે. બીજી તરફ ક્રૂડની તેજી ભારતીય કંપનીઓના ખર્ચ અને મોંઘવારી માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. તેથી આગામી દિવસોમાં ડોલર, ક્રૂડ અને અમેરિકાના મોંઘવારીના આંકડા શેરબજારની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

ક્રૂડની ગરમીએ તેલ-તેલીબિયાં બજારમાં વધારી ગરમી ; પામ, સોયા અને મગફળી તેલમાં ખરીદીનો માહોલ

આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મજબૂતી વચ્ચે હવે ખાદ્યતેલ અને તેલીબિયાં બજાર પર પણ તેની અસર દેખાવા લાગી છે. એક તરફ વૈશ્વિક બજારમાં પામ ઓઈલ, સોયા ઓઈલ અને અન્ય વેજીટેબલ ઓઈલના ભાવમાં વધઘટ ચાલી રહી છે, તો બીજી તરફ ભારતમાં આયાતી ખાદ્યતેલ ઉપરની નિર્ભરતા સ્થાનિક બજારને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવની ચાલ સાથે જોડી રહી છે. પરિણામે મગફળી, સોયાબીન, કપાસિયા અને એરંડા સહિતના તેલીબિયાંમાં વેપારીઓની નજર હવે વૈશ્વિક બજાર, ડોલર-રૂપિયો અને વરસાદની સ્થિતિ ઉપર છે.
ભારતની ખાદ્યતેલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાતથી પૂરો થાય છે. USDAના 2026ના અહેવાલ મુજબ ભારત આશરે 60 ટકા ખાદ્યતેલની જરૂરિયાત આયાતથી પૂરી કરે છે, જેમાં પામ ઓઈલનો હિસ્સો સૌથી મોટો છે. આ કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં થતી નાની મોટી હિલચાલનો સીધો પડઘો ભારતીય તેલ બજારમાં પડે છે.
આજની સ્થિતિમાં સૌથી વધુ ચર્ચા પામ ઓઈલની છે. ઓગસ્ટ દરમિયાન મલેશિયાના ક્રૂડ પામ ઓઈલના ભાવ માટે RM4,400થી RM4,650 પ્રતિ ટનનો રેન્જ અંદાજવામાં આવ્યો છે. ઇન્ડોનેશિયાની બાયોડીઝલ નીતિ અને વૈશ્વિક સપ્લાયની સ્થિતિ પામ ઓઈલના ભાવ માટે મહત્વપૂર્ણ પરિબળ બની છે.
ભારતમાં પણ જુલાઈમાં ખાદ્યતેલની આયાતમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. રિફાઇનરો દ્વારા પામ ઓઈલ અને સોયા ઓઈલની ખરીદી વધારાતા દેશની ખાદ્યતેલ આયાત 10 મહિનાની ટોચે પહોંચી હતી. આયાતમાં આ વધારો એક તરફ સ્થાનિક માંગ મજબૂત હોવાનું સૂચવે છે, તો બીજી તરફ ભારતીય બજાર હજુ પણ વૈશ્વિક પુરવઠા ઉપર કેટલું નિર્ભર છે તે પણ દર્શાવે છે.
સોયાબીન બજારમાં હાલ બેવડી સ્થિતિ છે. મધ્યપ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રના કેટલાક વિસ્તારોમાં હવામાન અને વરસાદ અંગેની ચિંતાએ સ્થાનિક સોયાબીનના ભાવને ટેકો આપ્યો છે. તાજેતરના બજાર આંકડા મુજબ ઇન્દોર જેવા મુખ્ય બજારોમાં સોયાબીન આશરે રૂ.6,600થી રૂ.6,800 પ્રતિ ક્વિન્ટલના સ્તરે જોવા મળ્યું હતું. મજબૂત ક્રશિંગ ડિમાન્ડ અને સ્થાનિક પુરવઠાની સ્થિતિ ભાવને સપોર્ટ આપી રહી છે, જોકે વૈશ્વિક સ્તરે પૂરતો પુરવઠો તેજી પર નિયંત્રણ રાખી રહ્યો છે.
મગફળી અને મગફળી તેલ માટે ગુજરાતનું બજાર ખાસ મહત્વનું છે. સૌરાષ્ટ્રમાં મગફળીના નવા પાકની આવક, વરસાદની સ્થિતિ, સંગ્રહ કરનાર વેપારીઓની વેચવાલી અને નિકાસની માંગ—આ ચાર પરિબળો ભાવની દિશા નક્કી કરશે. હાલ મગફળી તેલના બજારમાં તાત્કાલિક મોટો ઉછાળો કરતાં સાવચેતીભરી ખરીદીનું વલણ વધુ મહત્વનું બની રહ્યું છે.
ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવની અસર ખાદ્યતેલ પર સીધી નહીં પરંતુ પરોક્ષ રીતે પણ પડે છે. મોંઘું ક્રૂડ પરિવહન, પેકેજિંગ, રિફાઇનિંગ અને અન્ય ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે. સાથે જ વેજીટેબલ ઓઈલનો ઉપયોગ બાયોફ્યુઅલમાં વધે તો ખાદ્યતેલ માટે ઉપલબ્ધ પુરવઠા ઉપર દબાણ આવી શકે છે. ખાસ કરીને પામ ઓઈલ અને સોયા ઓઈલ માટે બાયોડીઝલ નીતિઓ મહત્વની બની રહી છે.
કપાસિયા તેલમાં પણ કપાસના વાવેતર વિસ્તાર, કપાસના ભાવ અને કપાસિયા ઉપલબ્ધતા મહત્વની છે. જ્યારે કપાસિયા ખોળ અને અન્ય બાય-પ્રોડક્ટની માંગ મજબૂત હોય ત્યારે ક્રશિંગ અર્થશાસ્ત્રમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. બીજી તરફ પામ અને સોયા તેલ સસ્તા રહે તો કપાસિયા તેલ ઉપર સ્પર્ધાત્મક દબાણ આવી શકે છે.
આ સમગ્ર બજારમાં ડોલર સામે રૂપિયાની ચાલ સૌથી મહત્વની કડી બની છે. રૂપિયો નબળો પડે તો આયાતી પામ, સોયા અને સનફ્લાવર ઓઈલનું ભારતીય આયાત ખર્ચ વધે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવ સ્થિર હોય છતાં રૂપિયા નબળો પડે તો સ્થાનિક ખાદ્યતેલ મોંઘું થવાની શક્યતા રહે છે.
આગામી દિવસોમાં અમેરિકાના કૃષિ અહેવાલો, સોયાબીનનો પાક, મલેશિયન પામ ઓઈલની નિકાસ, ઇન્ડોનેશિયાની બાયોડીઝલ નીતિ, ભારતની આયાત અને ગુજરાત-સૌરાષ્ટ્રના વરસાદ ઉપર બજારની નજર રહેશે. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઊંચું રહે, રૂપિયો નબળો પડે અને પામ-સોયા ઓઈલના વૈશ્વિક ભાવ વધે તો ખાદ્યતેલમાં ફરી તેજીનો માહોલ સર્જાઈ શકે છે. તાજેતરના ઉપલબ્ધ બજાર સ્તરે સોયાબીન આશરે રૂ.6,600–6,800/ક્વિન્ટલ, જ્યારે ઓગસ્ટ માટે વૈશ્વિક CPOનો અંદાજ RM4,400–4,650/ટન છે. સ્થાનિક રાજકોટના આજના સ્પોટ ભાવમાં બજારવાર તફાવત હોવાથી તેને અલગથી ચકાસવો જરૂરી છે.