સોનાની જકાતે ફરી ખોલ્યો દાણચોરીનો દરવાજો !

સોનાની જકાતે ફરી ખોલ્યો દાણચોરીનો દરવાજો !

15 ટકા આયાત ડ્યુટી વધતા ‘ગોલ્ડ સ્મગ્લિંગ સિન્ડિકેટ’ ફરી સક્રિય થવાની દહેશત

ગઈકાલ સુધી દાણચોરીનો ભય બતાવતી સરકારે હવે જકાત વધારતા બજારમાં ચર્ચાઓ ગરમ : એરપોર્ટથી દરિયાઈ માર્ગ સુધી ફરી ગેરકાયદે સોનાની હેરફેરના ભણકારા

અગ્ર ગુજરાત, રાજકોટ

દેશમાં સોનાની આયાત પર 15 ટકા સુધીની જકાત લાગુ થતાં હવે ફરી એક વખત ગોલ્ડ સ્મગ્લિંગનો કાળો ધંધો જીવંત થવાની દહેશત ઉભી થઈ છે. બજારમાં ખુલ્લેઆમ ચર્ચા ચાલી રહી છે કે, જ્યાં ડયુટી વધારે ત્યાં દાણચોરી વધારે અને હવે એ જ ચક્ર ફરી શરૂ થવાની સંભાવનાઓ ઊભી થઈ રહી છે. ખાસ વાત એ છે કે ગઈ કાલે જ કેન્દ્ર સરકારે જાહેરમાં કહ્યું હતું કે સોના પર આયાત જકાત વધારવાથી દાણચોરીનો ખતરો વધી શકે છે, છતાં ટૂંકા ગાળામાં જ ડયુટી વધારાતા વેપારીઓ, જ્વેલર્સ અને અર્થશાસ્ત્રીઓમાં નવાઈ સાથે ચિંતા પણ જોવા મળી રહી છે.
ભારતમાં સોનાની માંગ વિશ્વમાં સૌથી વધુ ગણાય છે. લગ્નસરા, તહેવારો અને રોકાણ તરીકે સોનાની ભારે ખરીદી થતી હોય છે. આવી સ્થિતિમાં જ્યારે આયાત મોંઘી બને છે ત્યારે કાયદેસર વેપાર કરતાં ગેરકાયદે રસ્તા સસ્તા પડી જાય છે. નિષ્ણાતોના મતે 15 ટકા સુધીની જકાત એટલે દાણચોરો માટે સીધો પ્રોફિટ ઝોન ઉભો થવો. અગાઉ પણ જ્યારે સોનાની આયાત ડયુટી વધારવામાં આવી હતી ત્યારે દેશભરમાં દાણચોરીના અજબ-ગજબ કિસ્સાઓ બહાર આવ્યા હતા. એરપોર્ટ પર મુસાફરોના પેટમાં કેપ્સ્યુલ ગળી સોનુ લાવવાના બનાવોથી લઈને શૂઝના તળિયામાં, બેલ્ટમાં, ટ્રોલી બેગના હેન્ડલમાં, લેપટોપના સર્કિટમાં અને મહિલાઓના મેકઅપ કીટમાં સોનુ છુપાવી લાવવામાં આવતું હતું. કેટલાંક કેસોમાં તો સોનાને પેસ્ટ અથવા પાવડર સ્વરૂપે કેમિકલમાં ભેળવી લાવવામાં આવ્યું હતું.
મુંબઈ, દિલ્હી, ચેન્નાઈ અને કોચીન એરપોર્ટ પર અનેક વખત એવી ગેંગ પકડાઈ હતી જે ગલ્ફ દેશોમાંથી રોજના મુસાફરો મારફતે થોડું-થોડું સોનુ ભારતમાં ઉતારતી હતી. દાણચોરો માટે સૌથી મોટો આધાર કેરિયર નેટવર્ક બન્યો હતો. ગરીબ અથવા મધ્યમવર્ગીય મુસાફરોને થોડા હજાર રૂપિયાની લાલચ આપી તેમના મારફતે સોનુ દેશમાં ઘુસાડવામાં આવતું હતું.
માત્ર એરપોર્ટ જ નહીં, દરિયાઈ માર્ગો પણ દાણચોરી માટે સૌથી સુરક્ષિત ગણાતા રહ્યા છે. ગુજરાતનો લાંબો દરિયાકિનારો વર્ષોથી ગેરકાયદે હેરફેર માટે સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક દરિયાકાંઠા વિસ્તારમાં રાત્રિના સમયે બોટ મારફતે સોનાની હેરફેર થતી હોવાના કેસો અગાઉ સામે આવી ચૂક્યા છે. દાણચોરો આંતરરાષ્ટ્રીય પાણીમાં મોટી બોટમાંથી નાની બોટમાં માલ ઉતારી કિનારે પહોંચાડતા હતા.
હવે ફરી ડયુટી વધતા એ જ જૂના રસ્તા સક્રિય થાય તેવી ચર્ચા છે. સૂત્રોના મતે હવે ગેરકાયદે સોનાની હેરફેર માટે ત્રણ નવા ટ્રેન્ડ વધુ ખતરનાક બની શકે છે. પ્રથમ બોડી કેરિયર મોડ્યુલ, જેમાં મુસાફરો શરીરમાં કે કપડામાં સોનુ છુપાવી લાવે. બીજું કુરિયર અને પાર્સલ રૂટ, જેમાં મશીનરી પાર્ટ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અથવા ગિફ્ટ આઈટમમાં સોનુ છુપાવવામાં આવે. ત્રીજું મલ્ટી-રૂટ સ્મગ્લિંગ, જેમાં દુબઈથી નેપાળ અથવા બાંગ્લાદેશ મારફતે સોનુ ભારતમાં લાવવામાં આવે જેથી સીધી ફ્લાઈટની તપાસથી બચી શકાય.
એજન્સીઓને સૌથી વધુ ચિંતા હવે ગોલ્ડ પેસ્ટ અને લિક્વિડ ગોલ્ડ ટેક્નિકની છે. સ્મગ્લરો સોનાને કેમિકલ સ્વરૂપે ફેરવી સામાન્ય વસ્તુ જેવી અંદર લાવે અને પછી લેબમાં ફરી શુદ્ધ સોનામાં પરિવર્તિત કરે એવી પદ્ધતિ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી વધી છે. જ્વેલરી બજારમાં માનવામાં આવે છે કે ડયુટી વધતા કાયદેસર આયાત ઘટશે અને કેશ માર્કેટ ફરી સક્રિય બનશે. હવાલા નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા લોકો માટે પણ આ મોટો અવસર બની શકે છે. કારણ કે ગેરકાયદે સોનાની ચુકવણી મોટાભાગે હવાલા મારફતે જ કરવામાં આવતી હોય છે.
સવાલ હવે સરકારની નીતિ પર પણ ઊભો થયો છે. ગઈ કાલે જ દાણચોરીનો ભય બતાવી આયાત જકાત ન વધારવાની દલીલ કરાઈ હતી, તો હવે અચાનક વધારો કેમ ? સરકારના વર્તુળોમાં માનવામાં આવે છે કે વધતા આયાત બિલ, કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ અને વિદેશી ચલણ પરનું દબાણ ઘટાડવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. પરંતુ બજારના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે, જો જકાત ખૂબ ઊંચી રાખવામાં આવશે તો કાયદેસર વેપાર ઘટશે અને ગેરકાયદે નેટવર્કને બળ મળશે. હવે આગામી દિવસોમાં એરપોર્ટ, બંદરો અને સરહદી વિસ્તારોમાં કસ્ટમ્સ, ડીઆરઆઈ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે સૌથી મોટો પડકાર દાણચોરી રોકવાનો રહેશે. કારણ કે ભારતનો સોનાપ્રેમ જેટલો જૂનો છે, એટલો જ જૂનો તેનો ગેરકાયદે વેપાર પણ રહ્યો છે.

અગાઉ કેવી રીતે થતી હતી સોનાની દાણચોરી ?

* પેટમાં કેપ્સ્યુલ ગળી સોનુ લાવવું
* શૂઝ, બેલ્ટ, ટ્રોલી બેગમાં છુપાવવું
* ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં સોનાની પ્લેટ ફિટ કરવી
* મહિલાઓના કોસ્મેટિક્સમાં ગોલ્ડ પેસ્ટ
* દરિયાઈ માર્ગે રાત્રે બોટ મારફતે સપ્લાય
* ગરીબ મુસાફરોને કેરિયર બનાવવાં

હવે કયા નવા રસ્તાથી દાણચોરી વધી શકે ?

* ગોલ્ડ પેસ્ટ અને લિક્વિડ ગોલ્ડ ટેક્નિક
* કુરિયર પાર્સલ દ્વારા સપ્લાય
* દુબઈ-નેપાળ-ભારત રૂટ
* હવાલા નેટવર્ક મારફતે પેમેન્ટ
* નાના ભાગમાં સોનુ વહેંચી અલગ-અલગ કેરિયર મારફતે એન્ટ્રી

ડયુટી વધતા કોને ફાયદો ?

* દાણચોરી ગેંગ
* હવાલા ઓપરેટરો
* ગેરકાયદે ગોલ્ડ માર્કેટ
* કેશ ટ્રાન્ઝેક્શન કરનારા વેપારીઓ

સરકાર માટે હવે સૌથી મોટો પડકાર

* એરપોર્ટ પર કડક સ્કેનિંગ
* દરિયાઈ બોર્ડર પર પેટ્રોલિંગ
* હવાલા નેટવર્ક પર કાર્યવાહી
* ગોલ્ડ પેસ્ટ અને કેમિકલ ટેસ્ટિંગ વધારવું
* આંતરરાજ્ય સ્મગ્લિંગ ગેંગ પર નજર રાખવી