રાજકોટનું જળસંકટ ટળ્યું, નર્મદાનું પાણી આપવા સરકારની લીલીઝંડી
આજી, ન્યારી અને ભાદર ડેમમાં નર્મદાનાં નીર ઠલવાશે; બે-ત્રણ દિવસમાં ડેમોને જીવંત કરવાની તૈયારી, પ્રથમ તબક્કામાં જાન્યુઆરી સુધી ચાલે તેટલું પાણી મળશે, જુલાઈ સુધી પાણી પૂરું પાડવાની સરકારની ખાતરી
અગ્ર ગુજરાત, રાજકોટ
રાજકોટ શહેરને આગામી દિવસોમાં પાણીની તંગીમાંથી મોટી રાહત મળવાના સંકેત સાંપડ્યા છે. શહેરની પાણીની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને આજી, ન્યારી અને ભાદર ડેમમાં નર્મદાનું પાણી ઠાલવવા માટે રાજ્ય સરકારે લીલીઝંડી આપી દીધી છે. આગામી બે-ત્રણ દિવસમાં ડેમોને નર્મદાના નીરથી જીવંત કરવાની તૈયારીઓ હાથ ધરવામાં આવશે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા પાણી વિતરણનું સત્તાવાર સમયપત્રક પણ આજે જાહેર કરવામાં આવનાર હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. પ્રથમ તબક્કામાં જાન્યુઆરી મહિના સુધી રાજકોટની જરૂરિયાત પૂરી થઈ શકે તેટલો પાણીનો જથ્થો આપવામાં આવશે, જ્યારે જુલાઈ મહિના સુધી પાણી પૂરું પાડવાની ખાતરી પણ રાજ્ય સરકાર દ્વારા આપવામાં આવી છે. પરિણામે રાજકોટવાસીઓ માટે પાણીની અછત અંગેની ચિંતામાં ઘટાડો થવાની આશા જાગી છે.
રાજકોટ સહિત સૌરાષ્ટ્રના અનેક વિસ્તારોમાં સ્થાનિક જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો ઘટી રહ્યો છે. બીજી તરફ રાજ્યમાં ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન વરસાદની અસમાન સ્થિતિને કારણે આગામી મહિનાઓમાં પાણીનું આયોજન કરવું સરકાર માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. આવા સંજોગોમાં નર્મદાનું પાણી રાજકોટના ડેમો સુધી પહોંચાડવાનો નિર્ણય શહેર માટે મહત્ત્વપૂર્ણ રાહતરૂપ બની રહેશે. ખાસ કરીને શિયાળાની શરૂઆત સાથે પીવાના પાણીની માંગની સાથે ખેતી માટે સિંચાઈના પાણીની જરૂરિયાત પણ વધવાની હોવાથી પાણીના ઉપલબ્ધ જથ્થાનું વ્યવસ્થાપન અત્યંત જરૂરી બન્યું છે.
રાજ્યમાં પાણીની સ્થિતિ અંગેના આંકડા પણ ચિંતાજનક ચિત્ર રજૂ કરે છે. નર્મદા સિસ્ટમ સિવાયનાં ગુજરાતનાં કુલ 206 જળાશયોમાંથી હાલ માત્ર 20 જ જળાશયો સંપૂર્ણ ભરાયેલાં છે, જ્યારે આશરે 80 ટકા જળાશયોમાં 25 ટકાથી પણ ઓછો પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. રાજ્યના 29 તાલુકાઓમાં મોસમી સરેરાશના 50 ટકા કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. તેની સૌથી વધુ અસર સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાતમાં જોવા મળી રહી છે. રાજ્યમાં મોસમી વરસાદ સરેરાશ કરતાં લગભગ 10 ટકા ઓછો રહ્યો છે, પરંતુ કેટલાક વિસ્તારોમાં સ્થિતિ સરેરાશ કરતાં પણ વધુ ગંભીર છે. દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના કલ્યાણપુર તાલુકામાં મોસમી સરેરાશના માત્ર સાત ટકા જેટલો વરસાદ નોંધાયો હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
સૌરાષ્ટ્રનાં અનેક નાનાં જળાશયોમાં પાણીની સપાટી અત્યંત નીચી જતાં સ્થાનિક વિસ્તારોમાં પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરવા સૌની યોજના પર આધાર વધવાની શક્યતા છે. રાજકોટ જેવા મોટા શહેર માટે પણ નર્મદાના પાણીનો વધારાનો જથ્થો મહત્ત્વનો બની રહ્યો છે. જોકે, નર્મદા ડેમ હાલમાં સંપૂર્ણ ક્ષમતાએ ભરેલો હોવાને કારણે રાજ્ય માટે તે રાહતનો મોટો સ્રોત છે. નર્મદા આધારિત વિસ્તારોમાં પાણીની તાત્કાલિક અછતનું જોખમ પ્રમાણમાં ઓછું રહેવાની શક્યતા છે, પરંતુ અન્ય જળાશયોને ભરવા અને પાણીનું યોગ્ય વિતરણ કરવા માટે આયોજન જરૂરી બનશે.
આગામી સમયમાં શિયાળુ પાકની વાવણી અને સિંચાઈની માંગ વધવાની સાથે પાણીના વપરાશમાં પણ વધારો થઈ શકે છે. ખેતીમાં ઓછા પાણીની જરૂરિયાત ધરાવતા પાક તરફ વળવા ખેડૂતોને સલાહ આપવામાં આવી રહી છે. આવી પરિસ્થિતિમાં રાજકોટના આજી, ન્યારી અને ભાદર ડેમમાં નર્મદાનું પાણી પહોંચાડવાની રાજ્ય સરકારની મંજૂરી શહેર માટે મોટી રાહત સમાન છે. હવે સરકારના સત્તાવાર સમયપત્રક અને પાણીના જથ્થાની વિગતો જાહેર થયા બાદ રાજકોટની પાણીની જરૂરિયાત કેટલા સમય સુધી નિશ્ચિતપણે પૂરી થઈ શકશે તે વધુ સ્પષ્ટ બનશે.
રાજકોટને પાણીની મોટી રાહત
* આજી, ન્યારી અને ભાદર ડેમમાં નર્મદાનું પાણી ઠાલવાશે.
* રાજ્ય સરકારે પાણી આપવા લીલીઝંડી આપી.
* બે-ત્રણ દિવસમાં ડેમોને જીવંત કરવાની તૈયારી.
* પ્રથમ તબક્કામાં જાન્યુઆરી સુધી ચાલે તેટલું પાણી આપવાની યોજના.
* જુલાઈ સુધી પાણી પૂરું પાડવાની સરકારની ખાતરી.
ગુજરાતનાં 206 ડેમની સ્થિતિ ચિંતાજનક
* નર્મદા સિવાયનાં કુલ 206 જળાશયો રાજ્યની જળસ્થિતિનો મહત્ત્વનો આધાર.
* માત્ર 20 જળાશયો સંપૂર્ણ ભરાયેલાં.
* આશરે 80 ટકા જળાશયોમાં 25 ટકાથી ઓછું પાણી.
* સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાતમાં પાણીની તંગીનું જોખમ વધુ.
29 તાલુકામાં વરસાદની ભારે ઘટ
* રાજ્યના 29 તાલુકાઓમાં મોસમી સરેરાશના 50 ટકાથી ઓછો વરસાદ.
* ગુજરાતમાં સરેરાશ મોસમી વરસાદ સામાન્ય કરતાં આશરે 10 ટકા ઓછો.
* દેવભૂમિ દ્વારકાના કલ્યાણપુર તાલુકામાં મોસમી સરેરાશના માત્ર 7 ટકા વરસાદની નોંધ.
* નાના જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો ઘટતાં સૌની યોજના પર આધાર વધવાની શક્યતા.
શિયાળામાં પાણીનું આયોજન પડકારરૂપ
શિયાળુ પાકની વાવણી શરૂ થતાં સિંચાઈ માટે પાણીની માંગ વધશે. બીજી તરફ પીવાના પાણીની જરૂરિયાત પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે. સ્થાનિક ડેમોમાં ઘટતા જથ્થા વચ્ચે સરકાર સામે બંને જરૂરિયાતો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર ઊભો થશે. નર્મદા ડેમમાં ઉપલબ્ધ પાણીનો ઉપયોગ કરીને વિવિધ વિસ્તારોમાં યોગ્ય વિતરણ કરવું આગામી મહિનાઓમાં નિર્ણાયક બની રહેશે.
ગુજરાતની જળસમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે આવતીકાલે દિલ્હીમાં મહત્ત્વની બેઠક
ગુજરાતમાં આ વર્ષે વરસાદની ઘટને કારણે અનેક વિસ્તારોમાં પાણીની અછતની ચિંતા ઊભી થઈ છે, ત્યારે રાજ્યની જળસમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર દ્વારા મહત્ત્વની કવાયત હાથ ધરવામાં આવી છે. ગુજરાતને પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી મળી રહે અને આગામી સમયમાં પાણીની અછતનો સામનો ન કરવો પડે તે માટે આવતીકાલે મંગળવારે દિલ્હીમાં મહત્ત્વની બેઠક યોજાશે. આ બેઠકમાં મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રીઓ સાથે પાણીની ઉપલબ્ધતા અને આંતરરાજ્ય જળવહેંચણી અંગે ચર્ચા કરવામાં આવશે. બેઠક બાદ ગુજરાતને પાણી પૂરું પાડવા અંગે મહત્ત્વનો નિર્ણય લેવાય તેવી શક્યતા છે.
સુરતમાં રવિવારે યોજાયેલા એક કાર્યક્રમ દરમિયાન મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને કેન્દ્રીય જળશક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલે ગુજરાતની પાણીની સમસ્યાના ઉકેલ અંગે સંકેતો આપ્યા હતા. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે જણાવ્યું હતું કે ગુજરાતમાં પાણીની અછતની સ્થિતિને દૂર કરવા સરકાર ગંભીરતાથી પ્રયાસ કરી રહી છે. એક વર્ષ દરમિયાન પાણીની જે ઘટ ઊભી થઈ છે તેને પૂરી કરવા અને સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે ખાતરી આપવામાં આવી છે. આ અંગે મંગળવારે યોજાનારી બેઠકમાં તમામ બાબતોને આખરી ઓપ આપવામાં આવશે.
બીજી તરફ કેન્દ્રીય જળશક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલે પણ ગુજરાતને પૂરતું પાણી મળી રહે તે માટે આંતરરાજ્ય સ્તરે નિર્ણય લેવાની તૈયારી દર્શાવી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલની હાજરીમાં અન્ય રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ સાથે બેઠક યોજાશે, જેમાં પાણીના પ્રશ્ને ચર્ચા કરીને યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં આવશે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ગુજરાતમાં પાણીની સ્થિતિ અન્ય રાજ્યોની સરખામણીએ સારી છે. તેમ છતાં પાણીની ઘટને પહોંચી વળવા અને ભવિષ્યમાં સમસ્યા ઊભી ન થાય તે માટે સરકાર પ્રયત્નશીલ છે.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને મંત્રી જીતુ વાઘાણીના પ્રયાસોથી અન્ય રાજ્યોમાંથી પણ ગુજરાતને પૂરતું પાણી મળી રહે તે દિશામાં કામગીરી કરવામાં આવી રહી હોવાનું પાટીલે જણાવ્યું હતું. હવે દિલ્હીમાં યોજાનારી બેઠકમાં પાણીની વહેંચણી અંગે શું નિર્ણય લેવાય છે અને ગુજરાતની પાણીની અછત દૂર કરવા કઈ વ્યવસ્થા નક્કી થાય છે તેના પર સૌની નજર મંડાયેલી છે. બેઠકના પરિણામથી રાજ્યના પાણીના આયોજનને નવી દિશા મળવાની આશા છે.
