હવે દાગીના નહીં, રોકડ માટે વેચાઈ રહ્યું છે ઘરનું સોનું

સોનાના ભાવ ઘટતાં બદલાયો ટ્રેન્ડ

હવે દાગીના નહીં, રોકડ માટે વેચાઈ રહ્યું છે ઘરનું સોનું

છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં 50 ટનનું વેચાણ ; ભાવ વધુ ઘટવાની અટકળોથી લોકો રોકડ નાણાં તરફ વળ્યા

જુના દાગીના બદલવાના બદલે સીધું વેચવાનું પ્રમાણ વધ્યું

અગ્ર ગુજરાત, મુંબઈ

કેટલાક મહિનાઓ પહેલાં સોનાના ભાવ સતત નવી ઊંચાઈએ પહોંચતા લોકોમાં ખરીદીની હોડ જોવા મળી હતી, પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં અનિશ્ચિતતા અને સ્થાનિક બજારમાં સોનાના ભાવમાં આવેલા ઘટાડા વચ્ચે હવે લોકો ઘરનું સોનું વેચીને રોકડ નાણાં મેળવવાનું વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે. ઈન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જવેલર્સ એસોસિએશન (IBJA)ના અંદાજ મુજબ એપ્રિલથી જૂન 2026ના ત્રણ મહિનાના ગાળામાં દેશમાં આશરે 50 ટન સોનાનું વેચાણ થયું છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીએ 43 ટકા વધુ છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા પ્રમાણે વર્ષના પ્રારંભમાં સોનાના ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ રૂ.1.80 લાખની આસપાસ પહોંચી ગયા હતા. ત્યારબાદ ભાવમાં સતત ઘટાડો થતાં હાલમાં તે રૂ.1.45 લાખની આસપાસ આવી ગયા છે. બજારમાં એવી અટકળો ચાલી રહી છે કે આગામી સમયમાં ભાવ વધુ ઘટીને રૂ.1.20 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે. આ સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને ઘણા લોકો હાલના ભાવમાં જ સોનું વેચીને રોકડ નાણાં મેળવવાનું યોગ્ય માની રહ્યા છે.
અગાઉ ગ્રાહકો જૂના દાગીના આપી તેના બદલામાં નવા દાગીના ખરીદવાનું વધુ પસંદ કરતા હતા, પરંતુ હવે તેમાં પણ નોંધપાત્ર ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ઝવેરી બજારના વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ હવે મોટા પ્રમાણમાં ગ્રાહકો જૂના દાગીના વેચીને સીધી રોકડ રકમ લઈ રહ્યા છે. આ બદલાતો ટ્રેન્ડ બજારમાં સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળી રહ્યો છે.
IBJAના સેક્રેટરી સુરેન્દ્ર મહેતાના જણાવ્યા મુજબ સોનાના ભાવમાં ઘટાડાની આશંકાએ લોકોમાં વેચાણનો ઝોક વધ્યો છે. જોકે, આ ટ્રેન્ડનો એક સકારાત્મક પાસો પણ સામે આવ્યો છે. ઘરોમાં વર્ષોથી પડેલું સોનું હવે ફરી બજારમાં આવવા લાગતાં રિસાયકલ્ડ ગોલ્ડનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે. પરિણામે દેશની સોનાની આયાત પરનું દબાણ અમુક અંશે ઘટી શકે છે.
ગોલ્ડ રિફાઈનિંગ અને આયાત સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓએ પણ આ બદલાવની પુષ્ટિ કરી છે. મુથુટ એક્ઝિમના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં જુના સોનાના વ્યવસાયમાં આશરે 40 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. એકત્ર થયેલા જુના સોનાનું રિફાઈનિંગ કરીને તેને 24 કેરેટ શુદ્ધ સોનામાં ફેરવવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ નવા દાગીના અને સોનાના સિક્કા બનાવવા માટે થાય છે.
ગત નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન ભારતે આશરે 72.4 અબજ ડોલરનું સોનું આયાત કર્યું હતું, જ્યારે રિસાયકલ્ડ ગોલ્ડનું પ્રમાણ 125થી 150 ટન જેટલું હતું. જો હાલનો ટ્રેન્ડ યથાવત રહેશે તો ચાલુ વર્ષે રિસાયકલ્ડ ગોલ્ડનું પ્રમાણ વધીને 200થી 250 ટન સુધી પહોંચી શકે છે. આમ, સોનાના ભાવમાં આવેલા ઘટાડાએ માત્ર ગ્રાહકોના વર્તનમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ગોલ્ડ માર્કેટના વ્યવસાયિક માળખામાં પણ મહત્વનો ફેરફાર સર્જ્યો હોવાનું નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે.

ત્રણ મહિનામાં સોનાના વેચાણનો રેકોર્ડ

એપ્રિલ–જૂન દરમિયાન 50 ટન સોનું વેચાયું
ગયા વર્ષની સરખામણીએ 43% વધારો
ઘરનું સોનું બજારમાં આવવાનું પ્રમાણ વધ્યું

સોનાના ભાવમાં કેટલો ઘટાડો?

વર્ષની શરૂઆતમાં ભાવ : ₹1.80 લાખ (પ્રતિ 10 ગ્રામ)
હાલનો ભાવ : આશરે ₹1.45 લાખ
બજારમાં અટકળ : ₹1.20 લાખ સુધી ઘટી શકે

બદલાયો ગ્રાહકોનો ટ્રેન્ડ

નવા દાગીના લેવાને બદલે રોકડ નાણાંની પસંદગી
જુના સોનાના વેપારમાં 40%નો વધારો
રિફાઈનિંગ માટે વધુ સોનું બજારમાં આવી રહ્યું છે

ભારતની આયાત પર શું અસર?

ગત વર્ષે સોનાની આયાત : 72.4 અબજ ડોલર
રિસાયકલ્ડ ગોલ્ડ : 125–150 ટન
ચાલુ વર્ષે અંદાજ : 200–250 ટન રિસાયકલ્ડ ગોલ્ડ
આયાત પરનું દબાણ ઘટવાની શક્યતા

ચીને સોનાના ટ્રેડિંગ પર કસ્યો સકંજો: વૈશ્વિક બજારમાં ભાવ ઘટવાની શક્યતા

સોના અને ચાંદીના ભાવોમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી જોવા મળતી ભારે અસ્થિરતા વચ્ચે ચીને કિંમતી ધાતુઓના ટ્રેડિંગ પર કડક નિયંત્રણો લાદવાનું શરૂ કર્યું છે. દેશની અગ્રણી બેંકોએ રિટેલ રોકાણકારો માટે ઉધાર આધારિત ટ્રેડિંગ (લેવરેજ ટ્રેડિંગ) પર કડકાઈ દાખવતા વૈશ્વિક બુલિયન બજારમાં તેની અસર જોવા મળવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. બજાર નિષ્ણાતોના મતે ચીનમાં ટ્રેડિંગ ઘટશે તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે અને તેની સીધી અસર ભારતના સ્થાનિક બજાર પર પણ જોવા મળી શકે છે.
બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, ચીનની સૌથી મોટી બેંક ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એન્ડ કોમર્શિયલ બેંક ઓફ ચાઇના (ICBC)**એ જાહેરાત કરી છે કે 24 જુલાઈ, 2026 પછી શાંઘાઈ ગોલ્ડ એક્સચેન્જમાં વ્યક્તિગત રોકાણકારો માટે કિંમતી ધાતુઓના ટ્રેડિંગની ઇન્ટરમીડિયરી સેવા બંધ કરી દેવામાં આવશે. બેંકે વર્તમાન ગ્રાહકોને સમયસર પોતાની તમામ પોઝિશન બંધ કરવાની સૂચના આપી છે. આ ઉપરાંત ચાઇના ગુઆંગફા બેંકે પણ ગ્રાહકોને સોના અને અન્ય કિંમતી ધાતુઓમાં લીધેલી પોઝિશન સમયસર સમાપ્ત કરવાની સલાહ આપી છે. જો નિર્ધારિત સમયમર્યાદા સુધી રોકાણકારો પોઝિશન બંધ નહીં કરે તો બેંક દ્વારા ફરજિયાત વેચાણ (ફોર્સ્ડ લિક્વિડેશન) કરવામાં આવી શકે તેવી ચેતવણી પણ આપવામાં આવી છે. સટ્ટાખોરીને નિયંત્રણમાં લેવા માટે ચીની બેંકોએ ઉધાર આધારિત ટ્રેડિંગ માટેના માર્જિનમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. અગાઉ જે ટ્રેડ માટે 100 ટકા માર્જિન જરૂરી હતું, ત્યાં હવે 140 ટકા સુધી માર્જિન જમા કરાવવું ફરજિયાત બનાવાયું છે. પરિણામે નાના રોકાણકારો માટે લેવરેજ ટ્રેડિંગ કરવું વધુ મુશ્કેલ બનશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ચીન વિશ્વના સૌથી મોટા સોનાના વપરાશકાર દેશોમાંનો એક હોવાથી ત્યાં ટ્રેડિંગ અને માંગમાં ઘટાડો થશે તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે. ભારત સહિતના દેશોમાં પણ તેની અસર સ્થાનિક સોનાના ભાવ પર જોવા મળે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.