પેટ્રોલ બાદ હવે ડિઝલમાં પણ આઇસોબ્યુટેનોલ ભેળવાશે

ઇંધણની આયાત ઘટાડવા અને સ્વચ્છ ઉર્જાને પ્રોત્સાહન આપવા તૈયારી

પેટ્રોલ બાદ હવે ડિઝલમાં પણ આઇસોબ્યુટેનોલ ભેળવાશે

૧૫ ટકા સુધી આઇસોબ્યુટેનોલ ભેળવવાની મંજૂરી આપવા વિચારણા : વૈજ્ઞાનિક પધ્ધતિ દ્વારા ડિઝલમાં ભેળવી શકાશે

ઇથેનોલ અને આઇસોબ્યુટેનોલ પર બે મોટા જનરેટર સેટ સફળતાપૂર્વક ચલાવીને પરિક્ષણ : નવી ટેકનોલોજીને મોટા પાયે અપનાવાશે : પરિવહન મંત્રી

અગ્ર ગુજરાત, નવી દિલ્હી

પેટ્રોલમાં ઇથેનોલના મિશ્રણની સફળતા બાદ, હવે કેન્દ્ર સરકાર ડીઝલ વાહનો માટે પણ એક મોટો અને મહત્વનો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. દેશની ઈંધણની આયાત ઘટાડવા અને સ્વચ્છ ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપવાના ભાગરૂપે, સરકાર હવે બાયોફ્યુઅલ કાર્યક્રમના આગામી તબક્કાની તૈયારી કરી રહી છે. આ અંતર્ગત હવે ડીઝલમાં ‘આઇસોબ્યુટેનોલ’ નામનું તત્વ ઉમેરવામાં આવશે.

કેન્દ્રીય માર્ગ અને પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીએ આ અંગે એક મોટી જાહેરાત કરતા જણાવ્યું છે કે, ટૂંક સમયમાં ડીઝલમાં 15 ટકા સુધી આઇસોબ્યુટેનોલ ભેળવવાની મંજૂરી આપવા પર કામ ચાલી રહ્યું છે.

આ નવી ટેકનોલોજી કેટલી સફળ રહેશે તે અંગે વાત કરતા ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે, તેમના મંત્રાલયે 100 ટકા ઇથેનોલ અને આઇસોબ્યુટેનોલ પર બે મોટા જનરેટર સેટ સફળતાપૂર્વક ચલાવીને પરીક્ષણ કર્યું છે. આ સફળતા એ વાતની મોટી સાબિતી આપે છે કે ભવિષ્યમાં આ નવા ઈંધણ પર ચાલી શકે તેવા એન્જિન સરળતાથી વિકસાવી શકાશે. આગામી વર્ષોમાં આ ટેકનોલોજીને મોટા પાયે અપનાવવામાં આવશે.

રસાયણિક પ્રક્રિયાની વાત કરીએ તો, ગેસને કાર્બન મોનોક્સાઇડ અને હાઇડ્રોજન ગેસ સાથે મિશ્રિત કરવાથી એક પ્રતિક્રિયા થાય છે, જેમાંથી આઇસોબ્યુટીરાલ્ડીહાઇડ ઉત્પન્ન થાય છે. જ્યારે આ એલ્ડીહાઇડમાં હાઇડ્રોજન ઉમેરવામાં આવે છે, ત્યારે શુદ્ધ આઇસોબ્યુટેનોલ તૈયાર થાય છે. વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને તેને ડીઝલમાં ખૂબ જ સરળતાથી ભેળવી શકાય છે.

ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20) સાથે એન્જિનને નુકસાન, ઘટતું માઇલેજ અને અન્ય તકનીકી સમસ્યાઓ અંગે ચિંતાઓ વચ્ચે, પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે એક વિગતવાર સ્પષ્ટતા જારી કરી છે, જેમાં જણાવ્યું છે કે દેશનો ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ વ્યાપક વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રેષ્ઠ ધોરણો પર આધારિત છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે E20 પેટ્રોલ લાગુ કરતા પહેલા વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા વ્યાપક પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, અને મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, કોઈ ગંભીર તકનીકી સમસ્યાઓ ઓળખવામાં આવી ન હતી.

જો કે, સરકારની સ્પષ્ટતા છતાં, સોશિયલ મીડિયા પર E20 પેટ્રોલ વિશે ચિંતાઓ અને ચર્ચા ચાલુ છે. ઘણી પોસ્ટ્સ દાવો કરે છે કે ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલ એન્જિનના ભાગોને કાટ લગાડે છે, માઇલેજ ઘટાડે છે, અને શેરડીમાંથી મેળવેલા ઇથેનોલને સીધા પેટ્રોલમાં ભેળવવામાં આવી રહ્યું છે.

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે 2014 માં, ઓટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (ARAI), ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેટ્રોલિયમ (દહેરાદૂન), સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયન ઓટોમોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરર્સ (SIAM) અને ઇન્ડિયન ઓઇલે સંયુક્ત રીતે E20 પેટ્રોલની અસરોનો અભ્યાસ કર્યો હતો. આ પરીક્ષણોમાં વાહનોની સામગ્રી સુસંગતતા અને ઉત્સર્જન કામગીરીનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. સરકારે ફેબ્રુઆરી 2023 માં ઔપચારિક રીતે E20 પેટ્રોલ લોન્ચ કર્યું હતું, અને દેશમાં ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં 19.99 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણનો લક્ષ્‍યાંક પ્રાપ્ત થયો હતો.

સરકારે જણાવ્યું હતું કે ઇથેનોલમાં ઉચ્ચ ઓક્ટેન નંબર છે, જે તેને ઉચ્ચ-પ્રદર્શન આંતરિક કમ્બશન એન્જિન માટે યોગ્ય બળતણ બનાવે છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ઇથેનોલ આધારિત બળતણનો ઉપયોગ લાંબા સમયથી સ્પોર્ટ્સ કારમાં તેના શ્રેષ્ઠ એન્ટિ-નોક ગુણધર્મો, વધેલી શક્તિ અને સુધારેલી ઠંડક અસરને કારણે કરવામાં આવે છે.

ઇથેનોલને બદલે આઇસોબ્યુટેનોલ કેમ?

સામાન્ય રીતે સવાલ એ થાય કે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ ઉમેરાય છે, તો ડીઝલમાં કેમ નહીં? વૈકલ્પિક ઈંધણ અંગેના ભવિષ્યના રોડમેપની માહિતી આપતાં નીતિન ગડકરીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, ઇથેનોલને સીધું ડીઝલ સાથે ભેળવી શકાતું નથી. આ જ કારણસર તેને એક વ્યવહારુ અને વધુ કાર્યક્ષમ વિકલ્પ તરીકે આઇસોબ્યુટેનોલમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. આઇસોબ્યુટેનોલ ડીઝલનો એક ઉત્તમ વિકલ્પ બની શકે છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સ્વચ્છ ઈંધણને પ્રોત્સાહન આપીને દેશ માટે ઊર્જા સુરક્ષા હાંસલ કરવાનો છે.

વાહનની માઇલેજ પર શું અસર થશે?

વાહનચાલકો માટે સૌથી રાહતના સમાચાર એ છે કે આઇસોબ્યુટેનોલમાં ઇથેનોલ કરતાં વધુ ઊર્જા હોય છે. આથી, તેના મિશ્રણથી વાહનની માઇલેજ કે તેના પર્ફોર્મન્સ પર કોઈ જ નકારાત્મક અસર પડતી નથી. ઊલટાનું, જ્યારે ડીઝલમાં 15 ટકા આઇસોબ્યુટેનોલ ઉમેરવામાં આવશે, ત્યારે વાહનમાંથી નીકળતા હાનિકારક ધુમાડા (ઉત્સર્જન) માં મોટો ઘટાડો થશે, જે પર્યાવરણને શુદ્ધ રાખવામાં ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થશે.

40,000 કિલોમીટર માટે ફિલ્ડ ટ્રાયલ

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રાયલ દરમિયાન, કાર પર 40,000 કિલોમીટર અને ટુ-વ્હીલર પર 20,000 કિલોમીટર માટે ફિલ્ડ ટ્રાયલ હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા. આ પરીક્ષણોમાં મોટાભાગના પરિમાણો, જેમ કે ડ્રાઇવિંગ ક્ષમતા, શરૂઆત કરવાની ક્ષમતા અને મેટલ અને પ્લાસ્ટિક ભાગોની સુસંગતતા પર કોઈ નોંધપાત્ર નકારાત્મક અસર જોવા મળી નથી. મંત્રાલયે એ પણ સ્વીકાર્યું કે 10 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ પર ચાલતા વાહનોમાં નિયમિત પેટ્રોલની તુલનામાં માઇલેજમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.

ભારતની નીતિ વૈશ્વિક ધોરણો અનુસાર

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે ભારતનો ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ કોઈ પ્રયોગ નથી પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અનુસાર છે. મંત્રાલયે નોંધ્યું હતું કે 10 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલનો ઉપયોગ જાપાન, કેનેડા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પહેલાથી જ થઈ રહ્યો છે, અને બ્રાઝિલમાં 27 ટકા સુધી. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમથી અત્યાર સુધીમાં ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં 31 મિલિયન મેટ્રિક ટનનો ઘટાડો થયો છે. વધુમાં, ખેડૂતોને ₹1.6 લાખ કરોડથી વધુની ચુકવણી કરવામાં આવી છે અને દેશે વિદેશી હૂંડિયામણમાં ₹1.9 લાખ કરોડથી વધુની બચત કરી છે.

સરકાર દેશને પ્રયોગશાળામાં ફેરવી રહી છે : આપ

આમ આદમી પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલે સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાત કરી કે તેઓ આ મુદ્દે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખશે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર દેશને “પ્રયોગશાળા”માં ફેરવી રહી છે અને જનતા પર ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલ લાદી રહી છે. કેજરીવાલે દાવો કર્યો હતો કે E20 પેટ્રોલ વાહનોમાં ભંગાણનું કારણ બને છે, ભાગોને અસર કરે છે અને ઇંધણ માઇલેજ ઘટાડે છે. તેમણે પ્રધાનમંત્રીને લખેલા પત્રમાં કયા મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરવો જોઈએ તે અંગે જનતા પાસેથી સૂચનો પણ માંગ્યા હતા. રાજકીય વિશ્લેષક તેહસીન પૂનાવાલાએ પણ સરકારની ફરજિયાત E20 નીતિનો વિરોધ કરતા સોશિયલ મીડિયા પર વિરોધ પ્રદર્શનનું આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે માંગ કરી હતી કે સરકારે ફરજિયાત ઇથેનોલ મિશ્રણની નીતિનો અંત લાવવો જોઈએ અને ગ્રાહકોને તેમની પસંદગીનું ઇંધણ પસંદ કરવાનો વિકલ્પ આપવો જોઈએ.