- આરોગ્ય મંત્રાલય લોકોને આપશે CPR ટ્રેનિંગ
- દેશભરની 1165 હોસ્પિટલોમાં ટ્રેનિંગ અપાશે
- એક જ દિવસમાં 10 લાખથી વધુ લોકોને CPR ટ્રેનિંગ
સામાન્ય રીતે અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટ અથવા હાર્ટ એટેકના કિસ્સામાં, અમારા પરિવારમાં કોઈપણ વ્યક્તિને તાત્કાલિક હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવે છે. જ્યારે આપણે હુમલો કરીએ છીએ ત્યારે આ આપણે સૌ પ્રથમ કરીએ છીએ. પરંતુ, જ્યારે દર્દી ત્યાં જાય છે ત્યારે તેની સાથે શું કરવામાં આવે છે જેનાથી તેનો શ્વાસ પાછો આવવાની શક્યતા વધી જાય છે. તે એક વસ્તુ છે CPR એટલે કાર્ડિયોપલ્મોનરી રિસુસિટેશન. જો તમારી સાથે ક્યારેય આવું થાય, તો તમે પ્રાથમિક સારવાર તરીકે CPR આપી શકો છો.
આવતીકાલે સવારે 10 વાગ્યે CPR ટ્રેનિંગ અપાશે
હવે એવી તૈયારીઓ કરવામાં આવી રહી છે જેમાં CPR શીખવવાનું માત્ર ડોકટરો, નર્સો અને પેરામેડિક્સ પૂરતું મર્યાદિત રહેશે નહીં. સામાન્ય લોકોને પણ આ શીખવવામાં આવશે. આ સૂચન કાર્ડિયોલોજિસ્ટ તરફથી આવ્યું છે. અમે તમને જણાવી દઈએ કે CPR એ જીવન બચાવવાની પ્રક્રિયા છે જેનો ઉપયોગ ત્યારે કરવામાં આવે છે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિનું હૃદય ધબકતું બંધ થઈ જાય અથવા ઈમરજન્સીમાં તેનો શ્વાસ બંધ થઈ જાય.
હાર્ટ એટેકના મામલાઓમાં વધારાને ધ્યાને રાખી લેવાયો નિર્ણય
તાજેતરના વર્ષોમાં હાર્ટ એટેકના કેસમાં વધારો થયો છે. કાર્ડિયાક અરેસ્ટ (SCA)ને કારણે થતા મૃત્યુમાં વધારો થયો છે, ખાસ કરીને યુવા વસ્તીમાં. તાજેતરના અભ્યાસમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાનો દર હાલમાં 1.05 ટકા છે, જે કટોકટીની તબીબી સેવાઓની ઉપલબ્ધતા, પ્રોમ્પ્ટ બાયસ્ટેન્ડર CPR અને ડિફિબ્રિલેશનની એક્સેસ પર આધારિત છે. કાર્ડિયોલોજિકલ સોસાયટી ઓફ ઈન્ડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં સામાન્ય વસ્તીના માત્ર 2 ટકા લોકો CPR કેવી રીતે કરવું તે જાણે છે, જે 30 ટકાની આંતરરાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા ઘણી ઓછી છે.
3 મિનિટની અંદર CPR અપાય તો બચી શકે છે જીવ
ગુરુગ્રામ મેક્સ હોસ્પિટલના એસોસિયેટ ડાયરેક્ટર-ઇન્ટરવેન્શનલ કાર્ડિયોલોજી ડૉ. અરુણ કુમાર ગુપ્તાએ IANS ને જણાવ્યું હતું કે જો કાર્ડિયાક અરેસ્ટની 3 મિનિટની અંદર CPR આપવામાં આવે તો બચવાની શક્યતા વધી જાય છે. માહિમમાં પીડી હિન્દુજા હોસ્પિટલ અને એમઆરસીના ડૉ ખુસરવ બઝાને IANS ને જણાવ્યું કે CPR માત્ર ડૉક્ટરો, નર્સો અને પેરામેડિક્સ પૂરતું મર્યાદિત ન હોવું જોઈએ, પરંતુ હકીકતમાં દરેકને શીખવવું જોઈએ. CPR ટેકનિક શાળાના બાળકો, પોલીસકર્મીઓ, ફાયરમેન, સામાજિક કાર્યકરો, જિમ ગાઈડને શીખવવી જોઈએ.
CPR ક્યારે આપવામાં આવે છે?
આ પ્રશ્નના જવાબમાં ડૉ. બઝાને જણાવ્યું હતું કે જ્યારે વ્યક્તિ કાર્ડિયાક અરેસ્ટની સ્થિતિમાં હોય ત્યારે CPR કરવામાં આવે છે, જેમાં હૃદય મગજ જેવા મહત્ત્વના અવયવોમાં લોહી પમ્પ કરવાનું બંધ કરી દે છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે પીડિત અચાનક સંપૂર્ણ ચેતના ગુમાવે છે અને શ્વાસ લેવાનું બંધ કરી દે છે ત્યારે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ ઓળખી શકાય છે. દરેક વ્યક્તિએ જાણવું જોઈએ કે દરેક મિનિટનો બગાડ મગજને 10 ટકા નુકસાન પહોંચાડે છે. ડૉક્ટરે કહ્યું કે એકવાર કાર્ડિયાક અરેસ્ટની પુષ્ટિ થઈ જાય, તરત જ મદદ માટે એમ્બ્યુલન્સ બોલાવવી જોઈએ અને નજીકની હોસ્પિટલને જાણ કરવી જોઈએ.
કેવી રીતે કરશો CPR?
આ પ્રશ્નના જવાબમાં ડોક્ટરે જણાવ્યું કે CPRમાં બે ઘટકો હોય છે, પહેલું છે છાતીને દબાવવાનું અને બીજું મોં દ્વારા શ્વાસ આપવાનું, જેને માઉથ ટુ માઉથ રેસ્પિરેશન કહે છે. તે મગજ અને કિડની જેવા મહત્વપૂર્ણ અંગોમાં રક્ત પરિભ્રમણ જાળવવામાં મદદ કરે છે. ડૉક્ટર ગુપ્તાએ સમજાવ્યું કે જો કાર્ડિયાક અરેસ્ટ સમયે કોઈ બચાવકર્તા હોય, તો તમારે માત્ર છાતીમાં સંકોચન પ્રતિ મિનિટ 100 કોમ્પ્રેશનના દરે કરવું જોઈએ. જો ત્યાં બે બચાવકર્તા હોય, તો એકે છાતીમાં સંકોચન કરવું જોઈએ અને બીજાએ 15:2 ના ગુણોત્તર સાથે મોં-થી-મોં શ્વાસ આપવો જોઈએ, જેનો અર્થ છે 15 સંકોચન અને શ્વાસની સંખ્યા બમણી છે.
CPRની સમજ વધારવા અપાશે ટ્રેનિંગ
ડૉ. બઝાને IANS ને કહ્યું કે CPR કરતી વ્યક્તિએ છાતીના હાડકાની મધ્યમાં અને 2 થી 2.4 ઇંચની ઊંડાઈ સુધી ઓછામાં ઓછા 100/પ્રતિ મિનિટના દરે કમ્પ્રેશન આપવું જોઈએ. ડોકટરોએ ભારતીય વસ્તીમાં CPRની સમજ વધારવા માટે આરોગ્યસંભાળ સાથે સંકળાયેલા જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રો દ્વારા વધુ જાગૃતિ કાર્યક્રમોનું આહ્વાન કર્યું છે. ડૉ ગુપ્તાએ IANS ને કહ્યું કે સામાન્ય લોકો માટે CPR વિશે જાણવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે ગંભીર પરિસ્થિતિઓમાં જીવન બચાવવાની શક્તિ ધરાવે છે. કાર્ડિયાક અરેસ્ટ અચાનક અને ચેતવણી વિના થઈ શકે છે. સીપીઆર અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટથી પીડાતા દર્દીના જીવનના 70 ટકાથી વધુ બચાવી શકે છે.
