- રણપ્રદેશ એવા દુબઈમાં મૂશળધાર વરસાદને લીધે ખૂબ નુકસાન થયું
- દુબઈ જળમગ્ન થતાની સાથે થઈ રહ્યા છે અનેક દાવા
- હવામાન વિભાગે કલાયમેન્ટ ચેન્જ થયાની કરી મહત્ત્વની આગાહી
ઘણા નિષ્ણાતો યુએઈ અને ઓમાન સહિતના ખાડી દેશોમાં આ અઠવાડિયે ભારે વરસાદ પછી આવેલા પૂર માટે ક્લાઉડ સીડિંગ એટલે કે કૃત્રિમ વરસાદને કારણ માની રહ્યા છે. અહેવાલ છે કે ભારે વરસાદના એક દિવસ પહેલા, ક્લાઉડ સીડિંગ દ્વારા વરસાદ લાવવા માટે એક વિમાન ઉડાવવામાં આવ્યું હતું.
દુબઈમાં આવેલા વરસાદથી વૈજ્ઞાનિકોની ઊંઘ હરામ
યુનાઈટેડ અમીરાત (યુએઈ)માં તાજેતરમાં થયેલા ભારે વરસાદે એક નવી ચર્ચાને જન્મ આપ્યો છે. યુએઈમાં બહુ ઓછો વરસાદ છે પરંતુ દુબઈમાં જે રીતે ભારે વરસાદ નોંધાયો છે તેનાથી ઘણી ચિંતાઓ વધી છે. આ ભારે વરસાદ માટે ‘ક્લાઉડ સીડિંગ’ને જવાબદાર ગણવામાં આવી રહ્યું છે. દુબઈમાં પૂર માટે ‘ક્લાઉડ સીડિંગ’ને જવાબદાર ઠેરવ્યા બાદ, હવામાનશાસ્ત્રીઓએ ચેતવણી આપી છે કે તે ભવિષ્યમાં દેશો વચ્ચે ‘વેધર વોર’નું સ્વરૂપ લઈ શકે છે. જો આવું થાય, તો તેના વિનાશક પરિણામો આવી શકે છે.
દુબઈમાં માત્ર 24 કલાકમાં 142 મીમીથી વધુ વરસાદ નોંધાયો છે. આટલો વરસાદ શહેરમાં એક વર્ષમાં થાય છે. હવામાનના વિચિત્ર ફેરફારોએ ક્લાઉડ સીડીંગ અંગે ચિંતાઓ ઉભી કરી હતી, જે 1940ના દાયકાથી ઉપયોગમાં લેવાતી પ્રક્રિયા છે જેમાં ખાસ જ્વાળાઓથી સજ્જ એરક્રાફ્ટ વરસાદને પ્રોત્સાહિત કરવા વાદળોમાં મીઠું છોડે છે. યુએઈએ 1990 ના દાયકાથી વરસાદને વેગ આપવા માટે ક્લાઉડ-સીડિંગનો ઉપયોગ કર્યો છે. જો કે, યુએઈએ આ વરસાદમાં ક્લાઉડ સીડિંગનો ઇનકાર કર્યો છે. ડેઈલી મેઈલના અહેવાલ મુજબ, જો ક્લાઉડ સીડિંગ નિયંત્રણની બહાર જાય છે તો દેશો વચ્ચે ‘ક્લાઈમેટ વોર’ થવાની સંભાવના છે. પર્યાવરણીય ટેક્નોલોજી કંપની કિસ્ટર્સના વરિષ્ઠ હવામાનશાસ્ત્રી જોહાન જેક્સે ચેતવણી આપી હતી કે આ નવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવાથી ‘અણધાર્યા પરિણામો’ આવી શકે છે, જે સંભવિત રીતે ‘રાજદ્વારી અસ્થિરતા’ તરફ દોરી જાય છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે આપણે કુદરતી વરસાદની પેટર્નમાં દખલ કરીએ છીએ, ત્યારે અમે શ્રેણીબદ્ધ નવી ઘટનાઓ શરૂ કરીએ છીએ જેના પર અમારું ઓછું નિયંત્રણ હોય છે.
એક દેશને બીજા દેશને નુકસાન થશે
જોહાન જેક્સના મતે, ‘હવામાન સાથેની દખલગીરી પણ નૈતિક પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. હવામાન આંતરરાષ્ટ્રીય સીમાઓને ઓળખતું નથી. આવી સ્થિતિમાં, કારણ કે એક દેશમાં બદલાતા હવામાનથી બીજા દેશમાં વિનાશક અસર થઈ શકે છે. ક્લાઉડ સીડિંગને કારણે થતો તીવ્ર વરસાદ વધુ પડતો વહેણ પેદા કરશે, જે પૂરમાં પરિણમી શકે છે. ‘દુબઈ પૂર એ અણધાર્યા પરિણામોની સખત ચેતવણી તરીકે સેવા આપે છે જ્યારે આપણે આબોહવા બદલવા માટે આવી તકનીકનો ઉપયોગ કરીએ છીએ ત્યારે આપણે પેદા કરી શકીએ છીએ.’
જોહાન જેક્સે કહ્યું કે ક્લાઉડ સીડિંગ પછીના પરિણામો પર અમારું બહુ ઓછું નિયંત્રણ છે. એક વિસ્તારમાં અતિશય વરસાદ લાવવા માટે ક્લાઉડ સીડિંગ જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ કરવાથી બીજા વિસ્તારમાં અચાનક પૂર અને દુષ્કાળ થઈ શકે છે. જ્યારે પણ આપણે કુદરતી વરસાદની પેટર્નમાં દખલ કરીએ છીએ ત્યારે આપણે ઘટનાઓની સાંકળને ટ્રિગર કરીએ છીએ જેના પર આપણું ઓછું નિયંત્રણ હોય છે.
