કાલે દિવાળીના દીપ પ્રગટશે, ઉત્સવના રંગે રંગાશે રાજકોટ

આજે કાળી ચૌદશે હનુમાનજી, મહાકાળી અને કુળદેવતાની આરાધનાનો મહિમા

કાલે દિવાળીના દીપ પ્રગટશે, ઉત્સવના રંગે રંગાશે રાજકોટ

ચોપડા પૂજન અને લક્ષ્મી પૂજન સાથે પ્રકાશના પર્વની ઉજવણી; સોમવારે પડતર દિવસ બાદ મંગળવારે વિક્રમ સંવત 2083ના નૂતન વર્ષનો પ્રારંભ, બુધવારે ભાઈબીજ

અગ્ર ગુજરાત, રાજકોટ

અંધકારને વિદાય આપી પ્રકાશનું સ્વાગત કરવાનો અનેરો અવસર એટલે દીપાવલી.. ઘેર ઘેર દીવડાઓની હારમાળા, આંગણે રંગોળીની રંગીન છટા, મીઠાઈની મીઠાશ અને આકાશમાં આતશબાજીના ઝગમગાટ વચ્ચે દિવાળીના મહાપર્વની ઉજવણીનો માહોલ જામી રહ્યો છે. આજે કાળી ચૌદશના પવિત્ર દિવસે હનુમાનજી, મહાકાળી માતા, સુરાપુરા અને કુળદેવતાની પૂજા-અર્ચનાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. બીજી તરફ આવતીકાલે રવિવારે ચોપડા પૂજન અને લક્ષ્મી પૂજન સાથે પ્રકાશના પર્વ દિવાળીની ઉજવણી કરવામાં આવશે.
આ વખતે તિથિની વધઘટના કારણે તહેવારોના દિવસોમાં ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. આજે બપોર બાદ કાળી ચૌદશની તિથિ શરૂ થઈ આવતીકાલે બપોર સુધી રહેશે. ચિત્રા નક્ષત્ર અને શનિવારના સંયોગમાં હનુમાનજીની આરાધના, સુરાપુરા તથા કુળદેવતાનું પૂજન લાભદાયક માનવામાં આવે છે. આજે હનુમાનજીનાં મંદિરોમાં મારુતિ યજ્ઞ સહિતનાં વિવિધ ધાર્મિક અનુષ્ઠાનો યોજાશે. મહાકાળી માતાની પૂજા અને મંત્રસાધના માટે પણ આ દિવસનું વિશેષ મહાત્મ્ય છે.
શિવપુરાણના ઉલ્લેખ પ્રમાણે કાળી ચૌદશના દિવસે શિવપૂજન કરવાથી અક્ષય લોકની પ્રાપ્તિ અને મુક્તિ મળે છે તેવી માન્યતા છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે આ દિવસે નરકાસુરનો વધ કર્યો હોવાથી તેને નરક ચતુર્દશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર આ દિવસે તેલમાં લક્ષ્મીજી અને જળમાં ગંગાજીનો વાસ હોય છે. મંત્રસિદ્ધિ અને આધ્યાત્મિક સાધના માટે પણ કાળી ચૌદશને ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
કાલે રવિવારે દિવાળીના પર્વે શહેરના બજારો, સોસાયટીઓ અને રહેણાક વિસ્તારોમાં ઉત્સવનો માહોલ છવાશે. વેપારીઓ ચોપડા પૂજન કરી નવા હિસાબી વર્ષની શરૂઆત કરશે, જ્યારે ઘરોમાં લક્ષ્મીજીનું પૂજન કરી સુખ, સમૃદ્ધિ અને ધનધાન્યની કામના કરવામાં આવશે. ઘરની બહાર રંગોળી, દીપમાળા અને આકર્ષક રોશનીથી શણગાર થશે. સાંજ પડતાં જ દીવડાઓના પ્રકાશ સાથે આકાશમાં આતશબાજીનો નજારો જોવા મળશે.
સનાતન પરંપરા પ્રમાણે ભગવાન શ્રીરામે 14 વર્ષનો વનવાસ પૂર્ણ કરી રાવણ પર વિજય મેળવ્યા બાદ અયોધ્યા પરત ફરતાં નગરજનોએ દીવડાઓ પ્રગટાવી તેમનું સ્વાગત કર્યું હતું. આ વિજય અને આનંદની સ્મૃતિમાં દીપાવલી ઉજવવાની પરંપરા પ્રચલિત બની. જૈન પરંપરામાં ભગવાન મહાવીરના નિર્વાણ દિવસ તરીકે પણ દિવાળીનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. દીપાવલી એટલે દીવાઓની પંક્તિ, જે અંધકાર પર પ્રકાશ અને નકારાત્મકતા પર સકારાત્મકતાના વિજયનું પ્રતીક છે.
તિથિની વધઘટના કારણે સોમવાર, તા.9ના રોજ પડતર દિવસ રહેશે. ત્યારબાદ મંગળવાર, તા.10ના રોજ વિક્રમ સંવત 2083ના નૂતન વર્ષનો પ્રારંભ થશે. નવા વર્ષના પ્રથમ દિવસે લોકો એકબીજાને નૂતન વર્ષાભિનંદન પાઠવી સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિની શુભકામનાઓ આપશે. મંદિરોમાં અન્નકૂટોત્સવ યોજાશે. ભગવાનને વિવિધ વાનગીઓનો ભોગ ધરાવી અન્ન પ્રત્યે આદર અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવામાં આવશે.
બુધવાર, તા.11ના કારતક સુદ બીજના દિવસે ભાઈબીજનો તહેવાર ઉજવાશે. ભાઈ-બહેનના પ્રેમ અને અતૂટ સંબંધનું પ્રતીક ગણાતા આ પર્વે બહેનો ભાઈના કપાળે તિલક કરી તેની સુખાકારી અને દીર્ઘાયુની પ્રાર્થના કરશે. આમ કાળી ચૌદશથી શરૂ થયેલી પર્વોની શ્રેણી દિવાળી, નૂતન વર્ષ અને ભાઈબીજના રંગે રંગાઈને ઉત્સવમય બનશે.

દિવાળી શા માટે મનાવવામાં આવે છે?

દિવાળી અંધકાર પર પ્રકાશ અને અસત્ય પર સત્યના વિજયનું પ્રતીક છે. માન્યતા પ્રમાણે ભગવાન શ્રીરામ 14 વર્ષનો વનવાસ પૂર્ણ કરી રાવણનો વધ કર્યા બાદ અયોધ્યા પરત ફર્યા ત્યારે નગરજનોએ દીવડાઓ પ્રગટાવી તેમનું સ્વાગત કર્યું હતું. આ આનંદની સ્મૃતિમાં દીપાવલી ઉજવાય છે. જૈન ધર્મમાં આ દિવસ ભગવાન મહાવીરના નિર્વાણ સાથે જોડાયેલો છે. દીવડાઓ પ્રગટાવી જીવનમાંથી અજ્ઞાન, અંધકાર અને નકારાત્મકતા દૂર કરવાનો સંદેશ આ પર્વ આપે છે.

નૂતન વર્ષાભિનંદનનું મહત્ત્વ શું?

વિક્રમ સંવતના નવા વર્ષની શરૂઆત કારતક સુદ એકમથી થાય છે. દિવાળી બાદ આવતા આ દિવસે લોકો જૂના વર્ષને વિદાય આપી નવા વર્ષનું ઉમંગભેર સ્વાગત કરે છે. સ્નેહીજનો, મિત્રો અને પરિવારજનોને મળીને નૂતન વર્ષાભિનંદન પાઠવવામાં આવે છે. મંદિરોમાં અન્નકૂટ ધરાવી ભગવાન પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. નવા વર્ષમાં સુખ, શાંતિ, આરોગ્ય, પ્રગતિ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય તેવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.

ભાઈબીજ કેમ ઉજવવામાં આવે છે?

ભાઈબીજને યમ દ્વિતીયા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. પૌરાણિક માન્યતા પ્રમાણે યમરાજ પોતાની બહેન યમુનાના ઘરે ગયા હતા. યમુનાએ ભાઈનું ભાવપૂર્વક સ્વાગત કરી તિલક કર્યું અને ભોજન કરાવ્યું હતું. બહેનના આ સ્નેહથી પ્રસન્ન થઈ યમરાજે વરદાન આપ્યું હતું. ત્યારથી ભાઈબીજ ઉજવવાની પરંપરા શરૂ થઈ હોવાનું મનાય છે. આ દિવસે બહેનો ભાઈના સુખી જીવન અને લાંબા આયુષ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે.

કાળી ચૌદશનું ધાર્મિક મહાત્મ્ય

કાળી ચૌદશને નરક ચતુર્દશી પણ કહેવામાં આવે છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે નરકાસુરનો વધ કરી લોકોને તેના ત્રાસમાંથી મુક્ત કરાવ્યા હોવાની પૌરાણિક કથા આ દિવસ સાથે જોડાયેલી છે. આ દિવસે હનુમાનજી, મહાકાળી માતા, સુરાપુરા અને કુળદેવતાની પૂજાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. મંત્રસાધના, શિવપૂજન અને આધ્યાત્મિક આરાધના માટે પણ આ દિવસ પવિત્ર માનવામાં આવે છે.

અન્નકૂટ અને છઠ્ઠ પૂજાનો આધ્યાત્મિક સંદેશ

નૂતન વર્ષના દિવસે મંદિરોમાં અન્નકૂટોત્સવ યોજાય છે. વિવિધ વાનગીઓનો ભોગ ધરાવી અન્નદેવતા પ્રત્યે આદર અને આભાર વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. બીજી તરફ કારતક સુદ છઠ્ઠના દિવસે છઠ્ઠ પૂજાનું પર્વ ઉજવાય છે. આ પર્વ સૂર્ય ઉપાસનાને સમર્પિત છે. સૂર્યદેવની આરાધના કરી પરિવારની સુખાકારી, આરોગ્ય અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. ભારતીય સંસ્કૃતિનાં આ પર્વો પ્રકૃતિ, પરિવાર અને આધ્યાત્મિકતા સાથે જોડાયેલા રહેવાનો સંદેશ આપે છે.

30 લાખ દીવડાંથી ઝળહળશે અયોધ્યા

સરયુ નદીના કિનારે 56 ઘાટો શણગારાયા, 2,147 અર્ચકો એકસાથે કરશે મહાઆરતી; 2,100 ડ્રોન આકાશમાં જીવંત કરશે રામાયણનાં દૃશ્યો, ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને યોગી આદિત્યનાથ કરશે ભગવાન રામનો રાજ્યાભિષેક

અગ્ર ગુજરાત, અયોધ્યા

ભગવાન શ્રીરામની નગરી અયોધ્યા આજે શનિવારે વિશ્વના સૌથી ભવ્ય દીપોત્સવના સાક્ષી બનવા જઈ રહી છે. દીવડાંના દિવ્ય પ્રકાશ, ભક્તિના માહોલ અને રામનગરીના અદભુત શણગાર વચ્ચે 10મા દીપોત્સવની ભવ્ય ઉજવણી કરવામાં આવશે. સરયુ નદીના કિનારે આવેલા રામ કી પૈડીના 56 ઘાટોને વિશેષ રીતે શણગારવામાં આવ્યા છે, જ્યાં સાંજ પડતાં જ એકસાથે 30 લાખ દીવડાં પ્રગટાવવામાં આવશે. હજારો દીવડાંના ઝગમગાટથી સમગ્ર અયોધ્યા રોશનીના મહાસાગરમાં પરિવર્તિત થશે.
આ ભવ્ય આયોજનમાં સરયુ મહાઆરતી વિશેષ આકર્ષણ બનશે. એકસાથે 2,147 અર્ચકો મહાઆરતીમાં જોડાઈને ભક્તિમય વાતાવરણ સર્જશે. બીજી તરફ આકાશમાં 2,100 ડ્રોનની મદદથી રામાયણના વિવિધ પ્રસંગોનું અદભુત પ્રદર્શન કરવામાં આવશે. આકાશમાં રચાનારા દૃશ્યો દ્વારા ભગવાન શ્રીરામના જીવનપ્રસંગો જીવંત બનશે. નયા ઘાટ પર મ્યુઝિકલ આતશબાજી પણ કરવામાં આવશે.0દીપોત્સવના મુખ્ય કાર્યક્રમ પહેલાં બપોરે રામકથા પાર્ક ખાતે ઉપરાષ્ટ્રપતિ ડૉ. સી.પી. રાધાકૃષ્ણન અને ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ ભગવાન શ્રીરામનો રાજ્યાભિષેક કરશે. આ પ્રસંગે રાજ્યપાલ આનંદીબેન પટેલ પણ ઉપસ્થિત રહેશે. કાર્યક્રમમાં ઉપમુખ્યમંત્રી કેશવ પ્રસાદ મૌર્ય અને બ્રજેશ પાઠક સહિત અનેક મંત્રીઓ તથા મહાનુભાવો હાજરી આપશે.
દીપોત્સવના મુખ્ય કાર્યક્રમમાં પ્રવેશ માટે માત્ર 6 હજાર શ્રદ્ધાળુઓને પાસ આપવામાં આવ્યા છે. જોકે, મુખ્ય કાર્યક્રમ પૂર્ણ થયા બાદ અન્ય શ્રદ્ધાળુઓ પણ રામ કી પૈડી પર જઈને દીપોત્સવનો નજારો નિહાળી શકશે. દેશભરમાંથી અંદાજે 10 લાખ શ્રદ્ધાળુઓ અયોધ્યા પહોંચે તેવી સંભાવનાને પગલે વહીવટી તંત્ર દ્વારા સુરક્ષા અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થાના વિશેષ આયોજન કરવામાં આવ્યા છે.
શ્રીરામ જન્મભૂમિ મંદિરને પણ રંગબેરંગી રોશનીથી ભવ્ય રીતે શણગારવામાં આવ્યું છે. મંદિર પરિસરનો દિવ્ય શણગાર અને દીવડાંનો પ્રકાશ શ્રદ્ધાળુઓ માટે વિશેષ આકર્ષણ બનશે. રામ કી પૈડી ખાતે 3-ડી પ્રોજેક્શન મેપિંગ અને લેસર શો દ્વારા રામાયણના પ્રસંગો રજૂ કરાશે. દેશ-વિદેશની રામલીલા ટીમો ભગવાન શ્રીરામની લીલાઓનું મંચન કરશે. ભારત સહિત વિવિધ દેશોના કલાકારો અને આશરે 2,000 કલાકારોની સાંસ્કૃતિક પ્રસ્તુતિઓથી સમગ્ર રામનગરી રામમય બની જશે.
આ વખતે દીપોત્સવમાં પુષ્પક વિમાન, રામ દરબાર અને ભવ્ય રામરથ પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનશે. 30 ફૂટ લાંબું અને 12 ફૂટ પહોળું પુષ્પક વિમાન તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે રામ દરબાર આશરે 20 ફૂટ ઊંચો હશે. 15 ફૂટ ઊંચા રામરથ પર ભગવાન શ્રીરામ, માતા સીતા, લક્ષ્મણ અને હનુમાનજીનાં દિવ્ય સ્વરૂપો દર્શાવવામાં આવશે. સરયુ નદીમાં રામાયણની થીમ આધારિત ત્રણ નૌકાઓ પણ આકર્ષણ જમાવશે. દીપોત્સવને ધ્યાનમાં રાખીને અયોધ્યામાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થામાં પણ મોટા ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. 6 નવેમ્બરની મધરાતથી 8 નવેમ્બર સુધી ભારે વાહનોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. ધર્મપથ, રામપથ, ભક્તિપથ અને જન્મભૂમિ પથ પર સુરક્ષા તથા અવરજવરના વિશેષ નિયંત્રણો રહેશે. ભીડ અને ટ્રાફિક પ્રતિબંધોને કારણે વાહનો નિર્ધારિત પાર્કિંગ સુધી જ જઈ શકશે અને ત્યારબાદ શ્રદ્ધાળુઓએ પગપાળા જવું પડી શકે છે. આમ, 30 લાખ દીવડાંનો પ્રકાશ, સરયુની મહાઆરતી, ડ્રોન શો, રામલીલા અને ભવ્ય સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો સાથે અયોધ્યા આજે ભક્તિ અને આસ્થાના અજવાળામાં ઝળહળી ઊઠશે.