કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે અરવલ્લી વિવાદ પર જણાવ્યું હતું કે અરવલ્લી ક્ષેત્રમાં કોઈ છૂટ આપવામાં આવી નથી. તેનો વિસ્તાર 1.44 લાખ ચોરસ કિલોમીટર છે. ફક્ત 0.19 ટકા વિસ્તારમાં ખાણકામની પરવાનગી છે. આજે, અરવલ્લી પ્રદેશનો 90 ટકાથી વધુ ભાગ સુરક્ષિત છે. પર્યાવરણ મંત્રી આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટને સહયોગ કરશે.
પર્વતમાળાના ફક્ત 217 કિલોમીટરમાં જ ખાણકામની મંજૂરી
પર્યાવરણ મંત્રીએ કહ્યું છે કે અરવલ્લી પર્વતમાળાનું કંઈ થશે નહીં. કેટલાક યુટ્યુબરોએ સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયને ગેરમાર્ગે દોર્યો છે. અરવલ્લી પર્વતમાળાના ફક્ત 217 કિલોમીટરમાં જ ખાણકામની મંજૂરી છે, જે કુલ 1.44 લાખ ચોરસ કિલોમીટરના 0.19% છે. કારણ કે અરવલ્લી પર્વતમાળાને માપતી વખતે 100 મીટર ફક્ત જમીનથી શિખર સુધીની ઊંચાઈનો ઉલ્લેખ કરતું નથી, તે પર્વતના ભૂગર્ભ પાયાથી શિખર સુધીની ઊંચાઈનો ઉલ્લેખ કરે છે. આ મુજબ અરવલ્લી પર્વતમાળાનો 90 ટકાથી વધુ ભાગ આજે પણ અકબંધ છે. ભૂપેન્દ્ર યાદવે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે આ અરજી 1985ની છે. આ મામલો હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ છે. સરકારના ગ્રીન અરવલ્લી મિશનનો ઉલ્લેખ કરતા પર્યાવરણ મંત્રીએ કહ્યું કે તેઓ આ બાબતે સુપ્રીમ કોર્ટને સહકાર આપશે.
શું છે વિવાદ?
આ સમગ્ર વિવાદ અરવલ્લી પર્વતમાળા (100-મીટર નિયમ)ની નવી વ્યાખ્યાની આસપાસ ફરે છે. હવે, ફક્ત તે જ ભૂમિ સ્વરૂપો જે આસપાસની સપાટીથી 100 મીટર કે તેથી વધુ ઊંચા છે તેને “અરવલ્લી ટેકરીઓ” ગણવામાં આવશે. 100 મીટરથી ઓછી ઊંચાઈ ધરાવતી ટેકરીઓ હવે “અરવલ્લી” પર્વતમાળામાં નહીં આવે, જે ત્યાં ખાણકામ, રિયલ એસ્ટેટ અને અન્ય વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ માટે માર્ગ મોકળો કરી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારની સમિતિ દ્વારા પ્રસ્તાવિત અરવલ્લી પર્વતમાળાની એક સમાન વ્યાખ્યા સ્વીકારી છે. એક વચગાળાના આદેશ દ્વારા કોર્ટે દિલ્હી, હરિયાણા, રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાં નવા ખાણકામ લીઝ પર રોક લગાવી દીધી છે.
સોશિયલ મીડિયા પર ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી
જ્યાં સુધી સસ્ટેનેબલ માઇનિંગ મેનેજમેન્ટ પ્લાન (MPSM) વિકસાવવામાં ન આવે. સરકારે જણાવ્યું છે કે રાષ્ટ્રીય હિત અને વ્યૂહાત્મક મહત્વના ખનિજો માટે જ અમુક છૂટ આપવામાં આવશે. આ નિર્ણય સામે રાજસ્થાનના જયપુર અને દિલ્હી-એનસીઆરના અનેક વિસ્તારોમાં વિરોધ પ્રદર્શનો વધુ તીવ્ર બન્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પર ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી રહી છે. પર્યાવરણવાદીઓ અને સામાજિક કાર્યકરોનો દલીલ છે કે આ ઊંચાઈ-આધારિત વ્યાખ્યા અરવલ્લી પર્વતમાળાના રક્ષણને નબળી પાડે છે. આ નવા નિયમથી અરવલ્લી પર્વતમાળાનો 90%થી વધુ ભાગ કાનૂની રક્ષણના દાયરાની બહાર રહેશે.
