બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેકટમાં રૂ.૪૦,૦૦૦ કરોડનું વધારાનું ભારણ

જમીન સંપાદનના વળતરને લઇને મોટો આર્થિક પડકાર

બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેકટમાં રૂ.૪૦,૦૦૦ કરોડનું વધારાનું ભારણ

જમીન સંપાદન, પુનવર્સન અને પુન: સ્થાપન સત્તામંડળ દ્વારા જાન્યુઆરી-ફેબ્રુઆરીના વળતરના આદેશમાં થયેલા સુધારાથી ખર્ચમાં અણધાર્યો વધારો

અગ્ર ગુજરાત, અમદાવાદ

મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ સામે જમીન સંપાદનના વળતરને લઈને એક મોટો આર્થિક પડકાર આવીને ઊભો રહ્યો છે. આ ડ્રીમ પ્રોજેક્ટના મુખ્ય પ્રબંધકે હવે ગુજરાત હાઇકોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા છે. તેમની અરજી અનુસાર, જો જમીન સંપાદન સત્તામંડળ દ્વારા નક્કી કરાયેલું વધેલું વળતર ચૂકવવામાં આવે, તો પ્રોજેક્ટ પર આશરે ₹40,000 કરોડનો વધારાનો બોજ પડી શકે છે, જેનાથી ₹1.10 લાખ કરોડના આ મહાકાય પ્રોજેક્ટનું ભવિષ્ય જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.

ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં થયેલી સુનાવણી દરમિયાન રાજ્યના એડવોકેટ જનરલ કમલ ત્રિવેદીએ દલીલ કરી હતી કે, ‘જમીન સંપાદન, પુનર્વસન અને પુનઃસ્થાપન સત્તામંડળ’ (LARRA) દ્વારા જાન્યુઆરી અને ફેબ્રુઆરી મહિનામાં વળતરના આદેશોમાં જે સુધારો કરવામાં આવ્યો છે, તેનાથી પ્રોજેક્ટના ખર્ચમાં બહુ મોટો અને અણધાર્યો વધારો થશે. તેમણે અદાલત સમક્ષ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરતા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે, જો આ વધારાનું આર્થિક ભારણ પ્રોજેક્ટ પર નાખવામાં આવશે, તો બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટને આગળ વધારવો અત્યંત મુશ્કેલ બની જશે.

આ સમગ્ર વિવાદ ભરૂચ જિલ્લાના આમોદ તાલુકામાં આવેલા ઓચ્છન ગામની જમીન સાથે જોડાયેલો છે. વર્ષ 2018માં આ પ્રોજેક્ટ માટે જમીન સંપાદનની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હતી અને વર્ષ 2020માં અધિકારીઓએ વળતરની રકમ ₹50 પ્રતિ ચોરસ મીટર નક્કી કરી હતી. આ દરના આધારે એક જમીન માલિકને આશરે ₹85.8 લાખનું વળતર ચૂકવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, જમીન માલિકે આ વળતર ઓછું હોવાનું કહીને તેને વધારવાની માંગણી કરી હતી. આ માંગણી સ્વીકારીને LARRA એ જમીનનો દર સીધો વધારીને ₹660 પ્રતિ ચોરસ મીટર કરી દીધો, જેના કારણે તે જમીનનું કુલ વળતર ₹85.8 લાખથી વધીને સીધું આશરે ₹8.4 કરોડ થઈ ગયું.

બુલેટ ટ્રેન ઓથોરિટીનો આરોપ છે કે LARRA એ વળતર નક્કી કરતી વખતે આસપાસના નજીકના ગામોની જમીનની કિંમતોને સંપૂર્ણપણે અવગણી છે. સત્તામંડળે ઓચ્છન ગામની આસપાસના દરો જોવાને બદલે, ત્યાંથી 14 કિલોમીટર દૂર આવેલા ‘સિમાર્થા’ ગામના જમીન વેચાણના ઊંચા દરને આધાર બનાવ્યો છે, જે નિયમો મુજબ બિલકુલ યોગ્ય નથી. વહીવટીતંત્રની દલીલ છે કે વળતર હંમેશા આસપાસની સમાન પ્રકારની જમીનના સરેરાશ બજાર મૂલ્ય (જંત્રી/બજાર દર)ના આધારે જ નક્કી થવું જોઈએ. એડવોકેટ જનરલના જણાવ્યા મુજબ, જો આ ગણતરીએ વળતર ચૂકવવું પડે, તો વ્યાજ ઉમેર્યા પછી પ્રોજેક્ટ પર આશરે ₹40,000 કરોડનું વધારાનું નાણાકીય ભારણ આવી શકે છે.

વળતરની રકમ પર હાઇકોર્ટનો સવાલ

ગુજરાત હાઇકોર્ટે હાલમાં સુરત અને ભરૂચ જિલ્લા સાથે જોડાયેલા આવા 3 કેસમાં બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટની અપીલ સ્વીકારી લીધી છે. આ હાઇપ્રોફાઇલ મામલાની આગામી સુનાવણી 5 ઓગસ્ટના રોજ થવાની છે, જેમાં અદાલત LARRA ના આદેશ પર વચગાળાની રોક લગાવવી કે નહીં તે અંગે અંતિમ નિર્ણય કરી શકે છે. આ સાથે જ કોર્ટે પ્રોજેક્ટ ઓથોરિટીને એવો સવાલ પણ પૂછ્યો છે કે તેઓ વિવાદિત વળતરની રકમમાંથી કેટલા પૈસા કોર્ટમાં જમા કરાવવા માટે તૈયાર છે.